Kan kanker worden voorkomen?

In deze week staat het onderwerp kanker volop in de belangstelling. Er wordt geld ingezameld en er wordt informatie over kanker gegeven. Het geld is bijvoorbeeld nodig voor onderzoek en voorlichting. Het geven van voorlichting is nodig om mensen te laten nadenken over gezond gedrag. Daarom wordt in “Op je gezondheid” ingegaan op de mogelijkheden om kanker te voorkomen.

Vooruitgang
Er is in de afgelopen jaren heel wat veranderd op het gebied van kanker. Betere behandelmogelijkheden, meer openheid, en meer kennis over oorzaken van kanker. De betere behandelmogelijkheden bieden meer kans op genezing. Deze is - met grote verschillen per soort kanker en stadium van ontdekking - gestegen van gemiddeld 25 naar 50%. En als patiënten niet genezen, leven zij vaak langer en beter dan vroeger het geval geweest zou zijn.
Dat mensen die kanker hebben daar open over praten, is een teken van de grotere openheid. Bovendien wordt kanker tegenwoordig gewoon bij de naam genoemd en heeft niemand het meer over ‘K’, ‘CA’ of ‘de gevreesde ziekte’.

Leefgewoonten
Verdwenen zijn ze, de glazen met sigaretten en sigaren op feestjes en recepties. Gekomen zijn ze, de anti-zonnebrandmiddelen, parasols, zonnehoeden. Was een ‘gezonde eter’ vroeger iemand die grote hoeveelheden wegwerkte, nu is het iemand die veel groenten en fruit en weinig vet neemt. Opvattingen op dit gebied zijn in de loop van de tijd nogal veranderd.
Wereldwijd onderzoek heeft duidelijk gemaakt dat bij driekwart van de mensen die aan kanker overlijden hun ziekte vooral een gevolg is geweest van leefgewoonten. Vooral, want er moeten ook andere dingen meespelen. Want waarom krijgt de een die nooit gerookt heeft en altijd gezond heeft gegeten toch kanker en lijkt de ander die alle goede raad aan zijn laars heeft gelapt, de dans te ontspringen. Vragen voor u en voor onderzoekers. Redenen om naar oorzaken van kanker te blijven zoeken.
Hoe gezond iemand ook leeft, er is nooit 100% garantie dat je dan geen kanker krijgt. Het blijft een kwestie van het risico op kanker bepérken. Hoe dan ook, als je bedenkt dat bij driekwart van de mensen die aan kanker overlijden hun ziekte vooral een gevolg was van hun manier van leven, dan is wel duidelijk dat een gezonde leefstijl veel kan uitmaken.
Vandaar al die grote voorlichtingscampagnes. En ze werken. Neem bijvoorbeeld roken. In 1974 rookte ruim 90% van de mannen boven de 15. In het jaar 2000 nog zo’n 35%. Het resultaat is dat het aantal gevallen van longkanker onder mannen daalt.

Voeding
Iedereen denkt bij kanker meteen aan roken. Begrijpelijk. Naar schatting 30% van de sterfte aan kanker is te wijten aan roken. Slechts weinig mensen weten dat voedingsgewoonten waarschijnlijk een nog grotere boosdoener vormen. Onderzoekers nemen aan dat zo’n 35% van de kankersterfte daarmee te maken heeft. Voorlichting over voeding en kanker blijkt hard nodig.
Bij de bevolking is er veel verwarring over voeding en kanker. Bijna dagelijks verschijnen er nieuwe berichten in de krant over wetenschappelijk onderzoek op dit terrein. En het ene bericht is nog niet verschenen, of het andere zegt met evenveel gezag alweer dat het niet klopt. Maar als iedereen zich zou houden aan de richtlijnen van het Voedingscentrum, waren we al een heel eind. Dan krijg je van alles genoeg en van niets teveel. Dat is op de eerste plaats goed voor de gezondheid in het algemeen. Bekend is bijvoorbeeld dat groenten en fruit het risico op met name mond-, keel-, slokdarm-, maag- en longkanker beperken. Neem elke dag zo’n 150 - 200 gram groenten en twee stuks fruit, staat in de adviezen van het Voedingscentrum. Gemiddeld eten we maar de helft van de hoeveelheden die het Voedingscentrum aanbeveelt. Wageningse onderzoekers hebben berekend dat als iedere volwassene in ons land elke dag de aanbevolen hoeveelheden groenten en fruit zou eten, dat per jaar zeker 4000 gevallen van kanker zou schelen, misschien zelfs meer. Wie rookt doet er overigens beter aan te stoppen met roken, dan veel groenten en fruit te gaan eten.

Andere factoren
In ons land krijgen elk jaar zo’n 65.000 mensen te horen dat zij kanker hebben. Kanker ontstaat door een samenloop van omstandigheden. Leefstijl kan meespelen, maar ook aanleg (erfelijkheid) of gevoeligheid. Neem bijvoorbeeld twee even grote zonaanbidders. De een heeft een heel lichte huid, de ander een bruine. De zonaanbidder met de lichte huid is heel gevoelig voor schadelijke gevolgen van ultraviolette straling. En heeft meer kans op huidkanker dan de ander. Misschien speelt iets dergelijks ook bij andere oorzaken van kanker. Misschien verklaart dat, waarom de ene roker de dans lijkt te ontspringen en de andere al op betrekkelijk jonge leeftijd longkanker krijgt. Daarom blijft onderzoek nodig en voorlichting ook.

Meer informatie